Báo chí thời VNCH chỉ mùi mẫn, khiêu dâm?

Báo chí thời VNCH không phải là nền báo chí tốt, nhưng tôi có thể nói rằng nền báo chí đó tốt hơn nền báo chí XHCN ngày nay. Là người từng sống qua hai chế độ, tôi có thể nói một cách khẳng định như thế. Nền báo chí đó không hoàn toàn giống như những gì bài báo dưới đây (1) miêu tả. Trong thực tế, báo chí trong thời VNCH phong phú hơn, tự do hơn, và đi trước khá xa nền báo chí XHCN.

Trước hết, báo chí thời VNCH tự do hơn hơn báo chí thời XHCN. Bây giờ nhìn lại, tôi thấy nền báo chí VNCH có vẻ như mô phỏng theo nền báo chí phương Tây như Mĩ chẳng hạn. Những cái tên lừng danh một thời mà tôi còn nhớ là Trắng Đen, Tin Sáng, Tia Sáng, Đuốc Nhà Nam, Điện Tín, Chính Luận, Tiền Tuyến, Sài Gòn Mới, Tự Do, Ngôn Luận, Công Luận, Sống Thần, Rạng Đông, v.v. Tôi có kỉ niệm với Trắng Đen vì hồi đó (thời còn trung học) tôi đánh bạo viết bài gửi cho báo và … họ đăng. Tôi nhớ đó là bài tôi viết ca ngợi phong cảnh quê hương nhân chuyến đi picnic ở Hà Tiên. Bây giờ đọc lại chắc tức cười lắm, chắc kiểu như “nhập bài, thân bài và kết luận” và chắc nhiều sáo ngữ lắm. Người trẻ tuổi hay có tính khoe chữ mình mới học, và tôi cũng chẳng phải là một ngoại lệ.

Đặc điểm tuyệt vời nhất của VNCH là tư nhân và các nhóm dân sự không thuộc chính quyền có quyền sáng lập và điều hành báo. Còn thời nay thì chúng ta biết rằng tư nhân không được phép ra báo, và vì thế, báo chí chỉ là tiếng nói của đảng và Nhà nước mà thôi. Cái hay của báo chí VNCH là nó phản ảnh được tiếng nói của người dân đủ quan điểm và thành phần. Chính quyền cũng có báo của họ, và họ cũng tuyên truyền (nhưng không nhồi sọ như ngoài Bắc). Ngay cả những người "thân cộng" (có cảm tình với phía cách mạng) cũng được ra báo. Lại có những nhóm "thứ ba" (tức chẳng theo phe nào) cũng có quyền ra báo. Nhớ bà chủ bút một tờ báo thời đó nói với một kí giả nổi tiếng như sau: “Tôi chỉ đăng bài mà chị bán cá có đọc cũng hiểu. Cậu viết khó hiểu, người bình dân không đọc đâu”.

Nhưng quan trọng hơn hết là khá tự do về nội dung và thông tin. Thời đó, tôi nghĩ chắc cũng có kiểm duyệt, nhưng họ không làm theo kiểu “cầm tay chỉ việc” hay “xỏ mũi” như ngày nay. Nên nhớ là VNCH không có ban tuyên giáo chỉ đạo ai phải viết gì. Vì phần lớn báo chí là của tư nhân, nên họ cũng chẳng có nhiệm vụ tuyên truyền cho Nhà nước (thật ra, họ chỉ trích Nhà nước nhiều). Báo chí thời đó, dù là của chính quyền, chưa bao giờ thần thánh hoá lãnh tụ. Ngược lại, thời đó giới báo chí có thể chỉ trích chính quyền thoải mái, thậm chí trêu chọc những người có chức quyền cao nhất như tổng thống Nguyễn Văn Thiệu và các bộ trưởng. Có những cột báo phiếm luận như “Ao thả vịt”, “Thơ đen”, mà tác giả viết rất “ác”, thu hút biết bao độc giả. Họ còn gọi tổng thống là "tông tông"! Có những biếm hoạ về tổng thống Thiệu rất vui. Họ phanh phui đời sống tình ái của ông Thiệu và một cô ca sĩ (mà sau này mới biết là toàn chuyện ... tào lao). Họ còn đặt “hỗn danh” cho ông Thiệu nữa chứ. Vậy mà ông Thiệu chẳng làm được gì họ.

Báo chí miền Nam trước 1975 có thể nói là nền báo chí chống tham nhũng. Hầu như báo nào, từ của Nhà nước đến của đoàn thể xã hội và tư nhân, đều có những mục chống tham nhũng. Chống hết năm này sang năm khác. Họ nêu đích danh những ông tướng tá, những quan chức trong chính quyền với những chứng cứ cụ thể, chứ không úp úp mở mở như hiện nay. Thành ra, ngày xưa, những kẻ tham nhũng rất sợ báo chí, còn quan chức tham nhũng ngày nay có vẻ xem thường giới báo chí. Kí giả ngày xưa còn có quyền biểu tình, chứ kí giả ngày nay thì làm sao dám biểu tình.

Báo chí thời VNCH phong phú hơn thời XHCN. Ngoài những mục thời sự - chính trị - xã hội, báo chí thời đó còn có nhiều mục hấp dẫn khác dành cho mọi giới trong xã hội. Từ truyện dài, văn nghệ, văn hoá, đến phiếm luận, tất tần tật đều có. Tôi nghĩ báo chí miền Nam thời trước 1975, cũng như văn nghệ, đáp ứng được nhu cầu của giới trí thức và bình dân. Có một điều chắc chắn là báo chí thời đó không ngại nói Tàu cộng đích danh, chứ không hèn theo kiểu “tàu lạ”. Khi trận hải chiến giữa VNCH và Tàu xảy ra, báo chí đưa tin rất đều và đầy đủ. Tôi nhớ có một bản tin nói rằng khi phía VNCH đề nghị chính phủ ngoài Bắc lên án Tàu cộng thì phía VNDCCH từ chối.

Những gì bài báo dưới đây (1) đề cập là có phần đúng. Những bài báo giật gân, những truyện dài kiếm hiệp của Kim Dung, những truyện tình ướt át, v.v. tất cả đều đúng. Tuy nhiên, báo chí thời đó không có những "chuyện ấy" tràn lan như báo chí ngày nay. Còn "khiêu dâm" hay không thì còn tuỳ thuộc vào trình độ văn hoá cảm nhận của cá nhân. Truyện của Lê Xuyên có thời bị xem là "dâm thư", nhưng bây giờ thì thấy rất bình thường. Nhưng như tôi nói đó là sự phong phú của báo chí, và nó đáp ứng nhu cầu của nhiều thành phần xã hội. Nền báo chí VNCH dứt khoát có tự do ngôn luận hơn và phản ảnh tiếng nói của quần chúng hơn nền báo chí XHCN. Điều đó thì không có gì phải bàn cãi. Thật ra, tất cả những gì xấu xa mà tác giả chỉ trích và mỉa mai trong bài (1) cũng đang được nền báo chí XHCN ngày nay bắt chước (dù bắt chước chưa tốt mấy), và điều này giống y chang như là ngửa mặt lên trời phun nước miếng.

Nghĩ thật trớ trêu: một nền báo chí bị xếp hạng tự do 174/180 (2), đứng chung với những nước "đầu trâu mặt ngựa" như Tàu, Bắc Hàn, Somalia, Syria, Turkmenistan. Eritrea, v.v. mà chê bai một nền báo chí tự do hơn mình! Nhưng cũng có thể người viết phải viết như thế để có dịp gửi một thông điệp về tự do báo chí đến bạn đọc, và như thế thì là một việc đáng phục.

====

(1) http://laodong.com.vn/xa-hoi/bao-chi-sai-gon-truoc-nam-1975-loi-keo-doc-gia-bang-nhung-chuyen-tinh-mui-man-kiem-hiep-dam-o-340054.bld

(2) http://www.bbc.com/vietnamese/vietnam/2014/02/140213_press_freedom_index_2014

Read More

95% người Việt không đọc báo giấy?

Đọc những con số thống kê rất ấn tượng và không ấn tượng. Việt Nam hiện đang có 838 "cơ quan báo chí" với 1111 ấn phẩm (số liệu của Bộ 4T, tính đến ngày 26/12/2013). Trong số này có 70 tờ báo điện tử, 19 tạp chí điện tử, 265 trang thông tin điện tử. Đây là con số thoạt đầu nghe qua cũng ấn tượng.

Buồn cười một điều là khi giới quan sát nước ngoài phê bình VN không có tự do báo chí, thì các quan chức giãy nảy lên phản bác. Cách họ làm là đem mấy con số thống kê về số tờ báo ra để phản bác. Nhưng đó là kiểu phản bác rất lạc đề. Người ta phê phán rằng anh không có tự do báo chí (chứ người ta đâu có phê phán anh có ít tờ báo), nhưng anh lại nói "tôi có nhiều tờ báo"! Nhưng trong thực tế thì hơn 800 tờ báo đó chỉ có 1 ông tổng biên tập, và do đó tất cả đều cung cấp một thông tin có chọn lọc và nói cùng một giọng điệu.

Điều không ấn tượng là con số phát hành. Tất cả những tờ báo có số phát hành cao nhất đều là từ miền Nam (như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Công An TPHCM, v.v.). Nhưng ngay cả những tờ này số phát hành cao nhất cũng chỉ 200 ngàn bản/ngày!

Thử làm vài conn toán với giả định như sau: (a) mỗi ngày có 1 triệu bản của các tờ nhật báo bán ra; (b) mỗi gia đình mua 1 tờ; (c) VN có khoảng 20 triệu hộ gia đình, trong số này 70% là ở nông thôn (tức không đọc báo), vậy chỉ có 6 triệu là có điều kiện mua báo. Nhưng vì chỉ có 1 triệu bản được bán ra = 1 triệu gia đình. Như vậy, tỉ lệ đọc báo giấy cao nhất là chỉ 1/20 tức 5%. Phần còn lại 95% không đọc báo giấy. Như vậy, số người Việt không đọc báo giấy hàng ngày phải lên đến con số 95%!

Tôi nghĩ điều này chắc đúng. Kinh nghiệm của tôi ở dưới quê thì hầu như không có báo giấy. Ở xã thì chắc chắn không có báo. Thị tứ cũng không có báo giấy. Phải ra tận huyện mới có 1 sạp báo duy nhất, và cũng chỉ bán báo cũ. Ra tỉnh (thành phố) thì cũng chỉ có khoảng 5 sạp báo, và toàn là những tờ như báo loại "cướp giết hiếp" (như Công An, An Ninh Thế Giới chẳng hạn). Do đó, có thể nói rằng người VN là cộng đồng rất mù thông tin. Mù thông tin là điều kiện rất lí tưởng để bị những kẻ bất lương lường gạt.

Một bạn đọc góp ý   

Mới đọc một ý kiến của bạn tên là Lương Ngọc Phát trên Dân Luận liên quan đến tình trạng đọc báo giấy ở VN. Những quan sát của tác giả này cũng là những quan sát của tôi. Ở nông thôn, số người đọc báo đã ít, số người đọc sách càng ít hơn. Còn sách bày bán trong các nhà sách, ngay cả nhà sách lớn ở Saigon, thì nhìn bề ngoài xem ra phong phú, nhưng nhìn kĩ thì thật ra rất nghèo nàn. Rất nhiều sách giáo khoa, sách dịch, sách tử vi, sách dạy tiếng Anh, sách dạy làm người, v.v. chứ sách sáng tác có chất liệu tri thức thì ít lắm. Tôi thấy ý kiến của anh Lương Ngọc Phát này hay, và xin phép tác giả post lại dưới đây:

"Tổng quan cả nước, báo chí phía Nam ít nhiều còn sót phong cách Sàigon, nói được chút ít "tiếng người" nên trong tương đối, nhiều độc giả hơn báo chí phía Bắc nói "tiếng vẹt".

Người trong Nam, trừ một thiểu số rất nhỏ độc giả gốc Bắc vào, còn mua báo giấy Hà Nội. Còn lại, kể cả đa số người Bắc sống trong Nam, đều đọc báo Sàigon. Ngược lại, báo Sàigon vẫn tiêu thụ được tại thị trường Hà nội.

Tỉ lệ độc giả báo giấy trên dân số ư? Không cần đắn đo, có thể phán tức khắc: cực thấp!

Giới quan tâm thời sự, chủ yếu để cập nhật tình hình chính sự có thể ảnh hưởng đến thân phận và đời sống phụ thuộc chế độ của mình: công chức và viên chức nhà nước, doanh nhân...Một số cần biết chủ trương chính sách NN từng lúc, để uyển chuyển thích nghi, và để thủ thân nếu bị chính quyền địa phương bắt nạt. Vì là đồng hương, tôi quen nhiều GV trường trung học phổ thông (cấp 3) ở huyện, các BS địa phương... Lạ thay, tuy đều có trình độ đại học nhưng chỉ một số trong họ thường xuyên đọc báo giấy, ngay cả thời chưa có báo điện tử!

Đông hơn gấp nhiều lần, là giới lao động bình dân thành thị, buôn bán nhỏ, thanh thiếu niên, bộ đội NVQS, SVHS, nông dân ...hầu như rất ít có nhu cầu này(!). Đôi khi, họ vì nghe đồn đãi một vụ "cướp, giết, hiếp ..." nào đó, được khai thác ly kỳ hấp dẫn, thì mới tìm tờ báo Công An, vốn nổi tiếng bình dân chuyên đưa tin kể lể chi tiết những vụ này. Đọc báo mà như đọc truyện phim, cho thỏa bản năng tò mò vặt, đặng làm đầu câu chuyện thủ thỉ nơi các bà ngồi buôn dưa lê, nơi các ông lai rai ba sợi...mỗi chiều!

Về thăm quê, cả xã tôi 10.000 dân, không có sạp báo nào! Chạy ra thị trấn huyện lỵ, chỉ một sạp duy nhất mấy nhật báo phía Nam, nhằm cung ứng cho một phần đối tượng viên chức (chuyên môn). Còn công chức (quan lại, cán bộ quản lý hành chánh) huyện xã, hàng ngày đọc báo cơ quan, tờ Nhân Dân, như một lá truyền đơn! Các tạp chí tuần/nguyệt san điện ảnh, phụ nữ... chỉ xào nấu trích dịch lẫn nhau, bài lắm khi cũ sì đã đăng tràn ở nước ngoài tự nẵm nào, bê về nhét cho kín trang, bán! Hoặc bịa ba cái chuyện thầm kín chăn gối, liệt dương ngoại tình, rù rì to nhỏ, ba xạo ba đía, bán! Làm báo sao mà dễ ăn đến thế, cứ nhằm cà khịa vào bản năng "con" trong người, là kiếm được bạc!

Hầu hết nông dân và HS nông thôn không đọc báo. Sách, càng không! Tôi quen gần hết các thầy cô giáo Phổ thông cơ sở xã quê tôi (vì họ là dân địa phương, thế hệ con em tôi), gần như không ai đọc báo giấy! Họ đã qua bậc học Cao đẳng chính quy hoặc Đại học SP tại chức, cũng không mấy quan tâm chính sự nước nhà! Thật bất ngờ, nếu có dịp trò chuyện, dễ thấy đa số họ rất kém hiểu biết chính trị xã hội, thậm chí ngờ nghệch, mà họ là giới ưu tú làm thầy thế hệ sau, có "dân trí" vào hàng nhân sĩ địa phương nông thôn! Hiện tình an nguy của đất nước, họ chỉ phong thanh mơ hồ, và hình như...mackeno!

Ngoài các cửa hàng phân phối sách giáo khoa & văn phòng phẩm, cả huyện 200.000 dân không có một tiệm sách nào! Ai có nhu cầu đọc, phải về thành phố hoặc tỉnh lỵ tìm mua! Ví dụ, ngay thành phố Bảo Lộc, nơi có trường cao đẳng nông lâm, có phân hiệu đại học Tôn đức Thắng, mà cũng chỉ có 01 chi nhánh nhà sách Nguyễn văn Cừ trên đường Trần Phú rất nghèo nàn đầu sách và hoạt động rất...ế ẩm! Dạo một vòng quan sát, dễ thấy ngồn ngộn loại bìa cứng chữ mạ vàng sang trọng, lại là các hồi ký vua quan tướng sĩ CS, ký gửi, phủ bụi thời gian. Còn lại, là giáo khoa và kỹ thuật, tiểu thuyết 3 xu, truyện nhảm nhí...Hết! Qua đó, dễ phán đoán dân ta chỉ chú ý giáo khoa (để có bằng tú tài) và kỹ thuật (cụ thể, để mưu sinh). Còn lĩnh vực tri thức nhân văn & xã hội vốn gần gủi với khái niệm "dân trí" trừu tượng đang phổ dụng, lại chẳng màng!

Cũng có một thành phần khá giả, đặt mua 5-3 nhật báo mỗi ngày. Nhưng để được khá giả, họ lại ít thời giờ đọc hết, chỉ liếc sơ xem có gì lạ liên quan đến việc làm ăn, rao vặt quảng cáo..., là thôi. Thiểu số khá giả này sống biệt lập, ăn có nơi chơi có chỗ tương xứng, kẻ bình dân có tiếp xúc đâu mà hòng đọc ké?

Hàng xóm đọc ké đọc chung 1 tờ, phần lớn là dân nghèo xóm lao động hoặc nhà trọ công nhân liền vách, có thị hiếu lá cải, khoái "xe cán chó, chó cắn xe", scandale tình tiền tù tội trả thù giật gân.

Tôi quả quyết có những gia đình, ngay cả từ Sàigon tới các miền quê, 39 năm nay không tốn 1 đồng tiền mua báo, dù cả nhà đều biết chữ, có mấy đứa con tốt nghiệp đại học! Đầy dẫy các cử nhân ở nông thôn không hề đọc báo. Trung cấp nghề, càng không! Hầu hết cán bộ xã, giáo viên tiểu học VN bây giờ, bằng nhiều con đường, đều có bằng cử nhân tại chức các loại. Có điều, không ít người, không giải nổi bài toán cấp 1-2, càng không tự viết nổi một trang chữ nghĩa cho mạch lạc sao cho đừng "vẹt", đừng chung chung ước lệ, đừng lối mòn chuột chạy tư duy(!).

Tối tối xem tivi, khán giả bình dân đâu có màng chương trình thời sự (càng xem càng hóa lú!), chỉ chăm chắm phim hài thoọc léc hô hố nham nhở, phim Hàn lâm ly tình cao thượng hoặc thời trang tóc xanh tóc đỏ, phim Tàu lắm mồm cãi cọ thị phi mưu sâu chước hiểm ân oán giang hồ! Cả các cô giáo, các y sĩ, các nữ cán bộ nông thôn, cũng đa phần như thế!"

Read More

Sự chênh lệch của những bản án

Thế là cô hoa hậu Võ Mỹ Xuân, người bị tội bán dâm và môi giới bán dâm, bị phạt 30 tháng tù. Đọc tường trình của giới báo chí và nhìn qua những bức hình trong phiên toà, tôi thấy phiên toà của Mỹ Xuân rất khác với các phiên toà liên quan đến Trần Huỳnh Duy Thức, Cù Huy Hà Vũ, và Phương Uyên. Những phiên toà liên quan đến chống Tàu, thì cảnh sát dày đặt, sóng điện thoại bị mất một cách huyền bí, loa bị rè một cách khó giải thích, hay khi bị cáo lên tiếng nói thì loa có khi bị mất tiếng, v.v. Nhưng phiên toà liên quan đến sex thì tất cả những “yếu tố nhiễu” trên đều không có. Phóng viên chụp hình thoải mái. Những phiên toà liên quan đến chống Tàu thì báo chí chỉ đưa tin sau khi tuyên án, còn phiên toà liên quan đến sex thì báo chí đưa tin rầm rộ trước và sau khi tuyên án. Những khác biệt rất thú vị này cho thấy Nhà nước VN vẫn còn rất “tế nhị” với những vụ án chống Tàu và rất thoải mái với sex, có lẽ sex vui hơn chống Tàu. 

Tôi tò mò làm một bảng so sánh về thời gian ngồi tù của những người được báo chí nhắc đến nhiều trong thời gian qua thì thấy như sau: 

Võ Mỹ Xuân (bán dâm): 2.5 năm tù. 
Nguyễn Thanh Thuý (bán dâm): 2.5 năm tù 
Nguyễn Thuý Hằng (bán dâm): 3 năm tù 
Sầm Đức Sương (mua dâm): 9 năm tù 
Nguyễn Trường Tô (mua dâm): 0 năm tù – thật ra ông này không ra toà. 
Ngô Tuấn Dũng (hiếp dân): 2 năm tù 

Trần Huỳnh Duy Thức (chính trị): 16 năm tù 
Nguyễn Tiến Trung (chính trị): 7 năm tù 
Cù Huy Hà Vũ (chính trị, chống Tàu): 7 năm tù 
Nguyễn Phương Uyên (chống Tàu): 6 năm tù 
Đinh Nguyên Kha (chống Tàu) 10 năm tù 

Phạm Thanh Bình (kinh tế): 20 năm tù giam 
Huỳnh Ngọc Sĩ (kinh tế): 20 năm tù giam 

Trương Ngọc Quyền (trộm vịt): 5 năm tù
Vy Hoàng Bảo Hưng (trộm vịt): 4 năm tù
Vy Kim Long (trộm vịt): 4 năm tù
Thân Văn Vĩnh (trộm trâu): 14 năm tù
Lê Văn Quyền (trộm trâu): 14 năm tù
Bùi Xuân Hương (trộm trâu): 12 năm tù

Bảng trên cho thấy một vài xu hướng thú vị. Tội kinh tế hình như bị phạt nặng nhất. Người mang tội bán dâm có thời gian ngồi tù ngắn hơn những người mang tội chính trị và kinh tế. Đặc biệt là chống Tàu cũng là một tội, và hai sinh viên Phương Uyên và Nguyên Kha bị phạt tổng cộng 16 năm tù! Chống Tàu có án phạt nặng hơn ội bán dâm. 

Nhưng ngạc nhiên là ăn cắp vịt (để nhậu) mà tội còn nặng hơn cả tội bán dâm. Đó trường hợp của 3 người tên Quyền, Bảo và Long, bị phạt tổng cộng 13 năm tù. Do đó, báo chí có lần kêu lên rằng “một con vịt đổi 132 tháng tù giam”. Ăn cắp trâu tội thậm chí còn nặng hơn ăn cắp vịt, có người bị phạt đến 14 năm tù! 

Dĩ nhiên, những con số trên đây không nói lên hết tình tiết và hoàn cảnh đằng sau mỗi vụ án và những qui định của luật pháp. Nhưng những con số trên đây cho thấy mức độ án phạt của toà án Việt Nam có vấn đề, vì khoảng cách quá lớn giữa các hình phạt, đặc biệt là tội trộm cắp. Ở nước ngoài, những khác biệt về án phạt được gọi là sentencing disparity, và là một đề tài nghiên cứu của giới khoa học xã hội. 

Ở Mĩ, ngay cả cùng một ông chánh án và cùng một tội danh và tình tiết mà mức độ án phạt cũng khác nhau từ 6-12 tháng! Mức độ khác biệt giữa các chánh án thì còn lớn hơn nữa. Có người thốt lên rằng khi phạm nhân ra toà thì mức độ phạt cũng chịu tác động bởi yếu tố ngẫu nhiên. Yếu tố ngẫu nhiên có thể là do tâm tính, suy nghĩ, quan điểm, v.v. của người xử án ngay thời điểm xử hay đơn giản là con người “nhân vô thập toàn”. Ở Mĩ mà còn như thế thì ở VN, nơi mà các chánh án và luật sư chưa được đào tạo bài bản và toàn là người của đảng, thì các “yếu tố ngẫu nhiên” chắc còn có tác động kinh hơn nữa, và hệ quả là phạm nhân phải chịu bất công. Chưa thấy ai làm nghiên cứu (như ở ngoài này) về mối tương quan giữa mức độ phạt tù và tội phạm, và tính reproducibility (độ tin cậy, tái lập) của các chánh án. Tôi nghĩ một phân tích như thế rất cần thiết và có thể cung cấp những dữ liệu dẫn đến cải cách.

Read More

Lan man chuyện báo chí … bán dâm

Ở các nước phương Tây, người ta có câu “sex sells”. Hễ cái gì liên quan đến dục tính (sex) hay có một chút dâm là cái đó sẽ được bán chạy. Báo chí cũng thế, số nào có bài liên quan đến sex là bán chạy. Ở Việt Nam tôi thấy cũng có xu hướng sex sells. Mấy ngày qua, mở bất cử tờ báo mạng nào cũng thấy những bản tin, những câu chuyện liên quan đến hoa hậu Mỹ Xuân, người mới bị buộc tội bán dâm và phải ngồi tù 30 tháng. Nhưng điều đáng nói ở đây là Mỹ Xuân vừa là đối tượng mà cũng bị biến thành nạn nhân của những người chạy theo phong trào sex sells. Một buổi sáng bức xúc nên phải viết vài dòng để làm nhật kí.

Một trong những thói quen mỗi sáng của tôi (như sáng nay) là dạo qua một vòng báo chí mạng xem những “tin đọc nhiều nhất”. Không phải tôi đọc những tin đó, mà để xem người ta chú ý đến cái gì nhiều nhất. Biết được xu hướng này cũng cho chúng ta một vài ý niệm về trình độ dân trí và trình độ báo chí. Tôi thấy một cách nhất quán là người đọc báo (ít ra là báo mạng) ngày nay hay quan tâm đến những sự việc liên quan đến bạo lực (như giết người, cưới giựt) và … sex. Tiêu biểu cho xu hướng này là những tin được đọc nhiều nhất trên tuoitre.vn sáng nay (29/6):

• Mẹ sát hại 2 con ruột rồi tự vẫn
• Con trai Michael Jackson lần đầu tiết lộ về cái chết của cha
• Nam ca sĩ trẻ dọa tự tử vì bị Phạm Băng Băng “ngó lơ”
• Vàng nhà nước bán như "tôm tươi", dân mua rối bời
• Qua một đêm, lỗ 2,2 triệu đồng/lượng vàng
• Thân phận mại dâm nam - Kỳ 4: “Tai nạn nghề nghiệp”
• Cựu quan chức lộ băng sex nhận 13 năm tù
• Hoãn phiên tòa xét xử nguyên thượng sĩ công an dâm ô hàng loạt trẻ em
• Ôm tiền xếp hàng mua vàng trong tâm trạng phập phồng
• Bắt phó giám đốc MB.24 Lào Cai
• Hình ảnh phiên tòa hoa hậu, người mẫu môi giới mại dâm

Trong 11 bản tin được đọc nhiều nhất ở danh sách trên, có đến 4 bản tin liên quan đến sex! Trước đây, hình như có một thống kê của Google cho thấy người Việt khi lên mạng họ tìm những gì liên quan đến sex nhiều nhất. Có quá không nếu nói rằng Việt Nam là một đất nước đang bị obsessed (ám ảnh) vì sex.

Mà, obsession thì đi đôi với và hệ quả của suppression (cấm chỉ, ngăn chận). Cũng giống như người ta không có tự do nên mới khao khát đến độ ám ảnh vì tự do. Trong một xã hội mà những thảo luận về sex bị ngăn chận bằng luật pháp hay nguyên tắc đạo lí, và khi xã hội đó được mở thì mới tiết lộ “màu sắc” thật của nó. Tôi nghĩ tương tự, vì sex là một đề tài cấm kị, kiểu ai nói đến sex đều được xem là taboo, cho nên khi truy cập được Google thì người ta hăng say đi tìm cái cấm kị đó. Mà, báo chí thì cũng chỉ là thành viên trong xã hội thôi. Nhìn như thế thì có lẽ chúng ta không ngạc nhiên khi thấy giới báo chí rất thích những đề tài về sex hay liên quan đến sex. Có thể xem báo chí là những doanh nghiệp buôn bán thông tin. Thành ra, tôi nghĩ họ (giới báo chí VN) đang trở thành những nhà buôn sex.

Nhưng tôi nghĩ ở Việt Nam còn một vài lí do khác có thể giải thích tại sao giới báo chí chuộng buôn sex: họ bị đàn áp (hiểu theo nghĩa suppression) không cho đưa tin thời sự chính trị người dân quan tâm, nên họ phải quay sang bán sex. Theo tôi biết thì những bản tin của báo chí VN đều có định hướng từ đảng, hay cụ thể là ban tuyên giáo. Tuần nào họ cũng có chỉ thị phải đăng tin này, không đăng tin kia, tránh đề tài nọ. Một trong những đề tài cần cẩn thận là … chính trị. Tờ báo nào ở VN cũng đều có mục/cột chính trị - xã hội, nhưng nhìn vào cột đó chúng ta thấy toàn là những tin “phải đạo” theo hướng Nhà nước hay cụ thể là Thông tấn xã VN. Có rất nhiều những tin như lãnh đạo này đi thăm cơ sở kia, lãnh đạo nọ làm việc với tỉnh nọ, và những câu chữ mà đọc lên là người ta thấy rất quen quen (như “quyết tâm”, “kiên quyết”, “giữ vững”, v.v.) Không có hay rất ít những tin mà người dân quan tâm như vấn đề biển đông, vấn đề Tàu đang đe doạ Việt Nam, tham ô hối lộ, kinh tế và nợ công, v.v. Có thể tóm tắt rằng những gì người dân thật sự muốn biết thì báo chí không đưa tin, còn những gì báo chí đưa tin một cách hăng hái thì người dân không muốn biết. Nhưng báo chí là doanh nghiệp, và doanh nghiệp thì cần bán báo, cần người đọc. Không có những bản tin hấp dẫn về tham ô hối lộ thì họ phải quay sang bán những tin tức sex. Do đó, tôi nghĩ không khó hiểu khi báo chí VN rất hăng say với sex.

Cái hay của sex là nó hấp dẫn hơn những vấn đề thời sự nhàm chán. So với thời sự là chuyện đâu đâu, sex gần gũi hơn với người đọc. Sex ướt át với tuổi trẻ, và có hiệu ứng gây mê cho người lớn. Sex là liều thuốc an thần cho xã hội, vì qua nó mà người ta xoa dịu những nhọc nhằn và khó khăn của đất nước. Sex, cũng như thể thao, còn là nguồn giải trí mà qua đó những người cầm trịch xã hội muốn làm cho người dân quên đi những vấn đề bức xúc trong xã hội và bớt quan tâm đến an ninh quốc gia. Ngày xưa, người Pháp khi đô hộ VN họ áp dụng “nghệ thuật” đánh lạc hướng này rất hiệu quả. Lịch sử bây giờ có khi chỉ tái lập những gì thuộc ngày xưa.

Chạy theo sex sells còn là một cách rất tuyệt vời để khinh thường độc giả. Tuy sex là đề tài hấp dẫn, nhưng nó là loại đề tài thấp về mặt tri thức. Sex thuộc về bản năng của con người. Sex là đề tài bàn luận của những người kém văn hoá, chứ khó có thể là đề tài của người có văn hoá. Khi báo chí đua nhau đưa tin về sex cũng có nghĩa là họ xem thường độc giả. Đó là cách nói: chúng bay ngu dốt quá, làm sao có thể hiểu chuyện lớn được, nên chúng tao chỉ cho chúng bay đọc mấy thứ vớ vẩn thôi. Có thể báo chí không có ý đó, nhưng người đứng ngoài cuộc hiểu như thế.

Tôi thấy trong cơn xoáy điên cuồng sex sells ở Việt Nam, nữ giới là người bị thiệt thòi nhất. Người ta in những tấm hình nóng bỏng và khêu gợi của những cô gái được cho là ca sĩ, hoa khôi, hoa hậu, người mẫu trên báo, và chỉ ra họ là những người “bán dâm”. Có báo còn viết ra những con số về giá bán dâm, và số tiền đó được chia chác ra sao giữa các bên liên đới. Cách đưa tin như thế làm cho người đọc thấy những người đẹp kia chỉ là hàng hoá, một loại hàng hoá mà người nhiều tiền lắm của có thể mua. Đằng sau những bức hình đó, tôi đoán giới báo chí muốn nói rằng họ đẹp như thế đấy, nhưng họ cũng rất nhơ nhuốc. Đó còn là một cách khinh miệt giới nữ của giới báo chí. Người mình (mà hạng người có học – báo chí có thể xem là “có học”) mà khinh người mình, thì đừng trách tại sao báo chí Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan trưng hình phụ nữ Việt Nam như là những hàng hoá sex.

Trong cơn sốt sex sells vừa qua, có một điểm ít ai chú ý: không hề thấy bóng dáng của nam giới. Chúng ta không hế thấy báo chí cho biết danh tính của những người mua dâm. Những người này chắc chắn là nam và đại gia. Tại sao trong vụ mua bán dâm ở Hà Giang, báo chí sẵn sàng đưa tên của những người mua dâm như Sầm Đức Sương, Nguyễn Trường Tô (và một danh sách gần 20 quan chức), mà lần này thì họ không nói đến những kẻ mua dâm. Phải có cầu thì mới có cung chứ. Có thể họ là những người quyền thế và lắm tiền để có thể bịt miệng báo chí (còn trong trường hợp Hà Giang thì những người bị nêu tên là thấp cổ bé họng và/hay đang sắp xuống chức). Nếu không có những người sẵn sàng bỏ hàng ngàn USD để mua dâm thì làm sao có người cung ứng. Ấy thế mà nạn nhân trong trường hợp mua bán dâm mới nhất là những người đẹp, mà không có người mua dâm nào bị phạt cả. Ở các nước văn minh, người ta phạt người mua dâm là chính, (chúng ta còn nhớ vụ ông tổng giám đốc ngân hàng Thuỵ Sĩ ngồi tù vì mua dâm gái 17 tuổi, và vụ ông tổng giám đốc IMF đi tù vì nghi ngờ mua dâm). Ấy thế mà ở Việt Nam, nạn nhân là người bán dâm. Người ta đánh giá mức độ tiến bộ và văn minh của một xã hội qua cách đối xử với phụ nữ và sex. Thái độ của báo chí và luật pháp Việt Nam trong vụ mua bán dâm mới nhất là một điểm đen, và điểm đen đó đặt Việt Nam bên lề những xã hội văn minh.

Read More